Voor het eerst is in een grote gerandomiseerde studie aangetoond dat liposuctie de pijn bij vrouwen met lipoedeem aanzienlijk kan verminderen. Na twaalf maanden had 68 procent van de vrouwen die liposuctie kregen een klinisch relevante vermindering van de pijn. Bij vrouwen die alleen conservatief werden behandeld was dat ongeveer 8 procent.
De resultaten van de Duitse LIPLEG-studie zijn gepubliceerd in het medische tijdschrift The Lancet. Het is de eerste grote multicentrische, gerandomiseerde studie waarin liposuctie rechtstreeks wordt vergeleken met conservatieve behandeling bij lipoedeem.
Chronische en pijnlijke aandoening
Lipoedeem is een chronische aandoening van het vetweefsel die vrijwel uitsluitend bij vrouwen voorkomt. Kenmerkend is een afwijkende en vaak symmetrische ophoping van vetweefsel, vooral op de benen en soms op de armen.
Naast de vetophoping kunnen patiënten onder meer last hebben van pijn, drukgevoeligheid en gemakkelijk blauwe plekken krijgen.
De behandeling bestaat traditioneel vooral uit conservatieve maatregelen, zoals compressie, beweging en andere vormen van ondersteuning en oedeemtherapie. Liposuctie wordt al langer toegepast om het aangedane vetweefsel te verwijderen. Eerdere onderzoeken wezen op vermindering van klachten, maar sterk bewijs uit een grote gerandomiseerde studie ontbrak tot nu toe.
410 vrouwen onderzocht
Aan de LIPLEG-studie deden 410 vrouwen met lipoedeem in stadium 1, 2 of 3 mee. Het onderzoek werd uitgevoerd in elf Duitse behandelcentra.
De deelnemers kregen eerst een periode conservatieve behandeling. Vervolgens werden zij door loting verdeeld over een groep die liposuctie kreeg en een groep die de conservatieve behandeling voortzette.
De belangrijkste vraag was hoeveel vrouwen na twaalf maanden een vermindering van de pijn met ten minste twee punten op een schaal van 0 tot 10 bereikten.
Het verschil bleek groot.
Van de 278 vrouwen die aan de liposuctiegroep waren toegewezen bereikten 190 vrouwen, oftewel 68 procent, deze pijnvermindering. In de groep met conservatieve behandeling waren dat 10 van de 132 vrouwen, ongeveer 8 procent.
Ook op verschillende andere punten waren er verbeteringen. Vrouwen die liposuctie ondergingen rapporteerden onder meer een betere kwaliteit van leven en lichamelijk functioneren en minder neiging tot blauwe plekken.
Ook bijwerkingen
De studie laat tegelijkertijd zien dat liposuctie een ingreep is waaraan risico’s verbonden zijn.
Van de vrouwen die daadwerkelijk liposuctie ondergingen, meldde 47 procent een bijwerking. Bij 20 van de 265 behandelde vrouwen, ongeveer 8 procent, werd een bijwerking als ernstig geclassificeerd.
Bij de conservatief behandelde groep werden eveneens bijwerkingen geregistreerd, maar minder vaak: 21 procent meldde een bijwerking en bij ongeveer 3 procent was sprake van een ernstige bijwerking.
Volgens de onderzoekers werden geen onverwachte of potentieel levensbedreigende gebeurtenissen vastgesteld.
Hoe liposuctie wordt uitgevoerd is belangrijk
De resultaten maken daarom ook de manier waarop liposuctie wordt uitgevoerd relevant.
De Nederlandse richtlijn voor lipoedeem adviseert een voorzichtige aanpak. Eerst wordt conservatieve therapie aangeboden. Wanneer patiënten daarmee onvoldoende geholpen zijn, kan op indicatie een chirurgische behandeling worden overwogen.
De richtlijn beschrijft liposuctie onder tumescente lokale anesthesie (TLA), waarbij een grote hoeveelheid verdovende vloeistof in het vetweefsel wordt gebracht. De behandeling moet volgens de daarvoor geldende normen en met een weefselsparende techniek worden uitgevoerd.
De LIPLEG-studie werd echter in meerdere centra uitgevoerd. Daardoor kan de precieze uitvoering van de behandeling tussen centra verschillen. Meer inzicht in de relatie tussen behandeltechniek, verdoving, hoeveelheid verwijderd vetweefsel en bijwerkingen kan daarom waardevol zijn.
Belangrijk nieuw bewijs
De studie betekent niet dat liposuctie voor iedere vrouw met lipoedeem automatisch de aangewezen behandeling is. De geschiktheid voor een operatie moet individueel worden beoordeeld en conservatieve behandeling blijft een belangrijke rol spelen.
Wel levert de LIPLEG-studie het sterkste vergelijkende bewijs tot nu toe dat liposuctie bij vrouwen met lipoedeem de pijn aanzienlijk kan verminderen en de kwaliteit van leven kan verbeteren.
Daar staat tegenover dat bijwerkingen, waaronder ernstige bijwerkingen, vaker voorkwamen bij de vrouwen die werden geopereerd. De onderzoekers noemen liposuctie daarom een veelbelovende behandeloptie, waarbij zowel effectiviteit als veiligheid moeten worden meegewogen.
Bovendien zijn op dit moment de resultaten van de eerste twaalf maanden gepubliceerd. Verdere follow-up van de studie moet meer duidelijkheid geven over de effecten en veiligheid op langere termijn.
(Bronnen: The Lancet / LIPLEG-studie, Universität zu Köln, Gemeinsamer Bundesausschuss (G-BA), Nederlandse Richtlijnendatabase en Lipology Clinic)
