1

Deelnemers gezocht voor wetenschappelijk onderzoek

OPROEP
Heeft u fibromyalgie of chronische vermoeidheid en een depressie- of angststoornis? Neem deel aan wetenschappelijk onderzoek.

Waar gaat het onderzoek over?
Het Radboudumc Nijmegen zoekt deelnemers voor onderzoek naar gedeelde symptomen en ziekteprocessen van prikkelbare darm syndroom, somatische ziektes (fibromyalgie en chronische vermoeidheid) en mentale stoornissen (angststoornis en depressie). De uitkomsten van deze studie kunnen bijdragen aan een beter gepersonaliseerde behandeling.

Wanneer kunt u deelnemen?
U heeft een depressie- en/of angststoornis
U heeft fibromyalgie en/of chronische vermoeidheid
U bent 18 jaar of ouder

Wat houdt deelname in?
Voor het onderzoek komt u vier keer in twee jaar naar het Radboudumc in Nijmegen, waarbij we uw klachten monitoren over tijd. Dit doen we door middel van verschillende metingen. Tijdens de bezoeken vult u vragenlijsten in en wordt er bloed bij u afgenomen. Daarnaast wordt u gevraagd thuis ontlasting en urine te verzamelen, 2 keer in totaal. Ten slotte vragen wij u tweemalig een maand lang een smart–watch (FifBit) te dragen.

Hoe kunt u zich aanmelden?
Voor meer informatie en aanmelding kunt u contact opnemen met Danique Mulder (onderzoeker).
Telefoon: 06-29667553
E–Mail: discoverie@radboudumc.nl

(Bron en meer informatie: FESinfo.nl)




PTSS, angst- en depressieklachten van slachtoffers erger sinds corona

Volwassenen die tijdens de coronapandemie slachtoffer werden van fysieke agressie, ongevallen en serieuze bedreigingen, hebben vaker ernstige PTSS symptomen en angst- en depressieve klachten dan volwassenen die vóór deze pandemie hiervan slachtoffer werden. Zij kampen ook vaker met algemene psychische klachten en een geringe zelfredzaamheid. Dat meldt Tilburg University. 

Bij niet-slachtoffers, waar angst- en depressieve klachten en algemene psychische klachten veel minder voorkomen (respectievelijk circa 14,5 procent en circa 9,5 procent), was niet of nauwelijks sprake van een toename van deze klachten. Dit blijkt uit nieuw onderzoek van Centerdata, het Fonds Slachtofferhulp, International Psychoanalytic University Berlin, en Tilburg University.

Het onderzoek onder 750 slachtoffers en 3.245 niet-slachtoffers is net verschenen in het vooraanstaande wetenschappelijke tijdschrift British Journal of Psychiatry. In deze studie zijn de verschillen onderzocht tussen volwassenen die slachtoffer werden tijdens de coronapandemie (in de periode maart 2020-maart 2021) en volwassen die slachtoffer werden vóór deze pandemie (in de periode maart 2018-maart 2019). Daarbij is de mentale gezondheid, zelfredzaamheid en sociale steun van slachtoffers in maart 2019 vergeleken met slachtoffers in maart 2021. De groep niet-slachtoffers bestaat uit personen die in de periode 2018-2021 niet door fysieke agressie, ongevallen en serieuze bedreigingen zijn getroffen.

(Bron en volledig artikel Nationale Zorggids)




Nieuwe polikliniek Radboudumc helpt patiënten sneller bij het vinden van de juiste antidepressiva

Aan de hand van een genetisch onderzoek voorspellen hoe het lichaam zal reageren op een antidepressivum. Dat is de bedoeling van de nieuwe polikliniek op de afdeling psychiatrie aan het Radboudumc. Met deze methode moeten mensen met een ernstige depressie sneller geholpen worden. Het bleek de redding voor Hanneke (39) uit Nijmegen. 




Depressie

Een depressie is een aandoening die de stemming en de gevoelens raakt. Als je eraan lijdt, kun je ondergedompeld raken in somberheid. Je verliest je interesse in de mensen en de dingen om je heen en kunt niet meer echt genieten. Als de gevoelens van somberheid langer dan twee weken duren, is het zaak actie te ondernemen in de vorm van preventie of behandeling.

Veel mensen hebben er last van
Depressie komt van alle psychische aandoeningen het meest voor. Het zijn vaker vrouwen dan mannen die eraan lijden. Maar iedereen kan er last van hebben, ongeacht leeftijd, opleiding of etnische afkomst. Zo’n vijf procent van de mensen in Nederland heeft jaarlijks een depressie. Maar het percentage dat ooit in het leven een depressie heeft, ligt vele malen hoger (bijna 19%).

Een depressie gaat soms voorbij, maar meestal niet vanzelf. Ongeveer de helft van de mensen met een depressie herstelt binnen drie maanden. Een ander deel, ongeveer één vijfde, kan er jarenlang last van hebben.
Waaraan herken je een depressie?

Depressieve klachten zijn soms niet goed te herkennen. Veel van de klachten kunnen ook op iets anders duiden. Toch zijn er wel duidelijke aanwijzingen. Als je aan een depressie lijdt, heb je altijd last van
– een sombere stemming
– vermindering van interesse of plezier.
Daarnaast zijn er meer symptomen. Wie een depressie heeft, heeft altijd wel minstens vijf van de volgende klachten:
– gewichtsverandering, verlies van eetlust of juist heel veel eten
– slecht slapen, slapeloosheid of het tegenovergestelde: heel veel slapen
– een extreem onrustig gevoel, moeite met stil zitten
– lusteloos, traag en moe, gebrek aan energie
– prikkelbaar
– het gevoel niets waard te zijn of een schuldgevoel
– moeite met concentreren, denken en beslissingen nemen
– veel piekeren
– geen zin in seks
– vaak denken aan de dood en aan zelfdoding.

Deze symptomen worden ook genoemd in het handboek dat psychiaters gebruiken, de DSM-5 (de Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders).

Maar je kunt het ook anders benoemen. Oud-schaatser Stefan Groothuis heeft het over de ‘kortsluiting’ in zijn hoofd. En cabaretier Mike Boddé spreekt van een ‘intens gevoel van dreiging’. Een vrouw schrijft: ‘Je leeft in een voortdurende begrafenisstoet’.

Soorten depressie
Hulpverleners kijken meestal het eerst naar de ernst van de depressie. Is het licht, zwaar of matig (tussen licht en zwaar in)? Maar er zijn ook verschillende soorten depressie.
Bijvoorbeeld depressie na de bevalling, seizoensgebonden depressie of een zogenaamde dysthyme stoornis, die wel langdurig is maar minder heftig. Ook is er de combinatie van depressie met het tegenovergestelde: een extreem uitbundige stemming. In dat geval gaat het om een bipolaire of manisch-depressieve aandoening.

Licht of zwaar?
Niet alle depressies zijn hetzelfde. De aandoening kan variëren van licht tot zeer zwaar. Een lichte depressie kan voorbijgaan, maar kan ook in ernstiger vormen overgaan. Omgekeerd kan een zware depressie weer afzwakken naar een lichtere depressie. Als een depressie het dagelijks leven sterk beïnvloedt, is het nodig professionele hulp te zoeken. Een gesprek met de huisarts is meestal de eerste stap. Het onderscheid tussen een lichtere en een zwaardere depressie is niet altijd duidelijk. Hulpverleners kijken meestal naar het aantal symptomen en naar de mate waarin iemand nog redelijk kan functioneren. Heb je ongeveer vijf symptomen (kijk bij: wat is een depressie), dan kun je spreken van een lichte depressie. Bij zes tot zeven symptomen is sprake van een matige depressie en bij meer dan acht van een zware depressie (zelftest).

Lichte depressie

Bij een lichte depressie lukt het vaak nog om de meeste dagelijkse bezigheden te blijven doen. Maar ook dan is het nodig de klachten serieus te nemen. Er kan dan nog veel gedaan worden op het gebied van preventie, om ernstiger klachten te voorkomen.

Zware depressie

Een zware depressie herken je, doordat er veel symptomen optreden of doordat de verschijnselen snel erger worden. Zware depressies hebben een grote invloed op het dagelijks leven: je gaat op den duur nergens meer naar toe, het lukt niet meer om te werken, boodschappen te doen, voor kinderen te zorgen en een normaal dag- en nachtritme te volgen. De toekomst, het verleden, het hier en nu: alles lijkt een zwart gat. Sommige mensen denken aan de dood: doodgaan lijkt voor hen minder erg dan met depressie dóórleven.

Psychotische depressies

Soms raakt iemand met een zware depressie de grip op de werkelijkheid kwijt. Er kunnen dan wanen of hallucinaties optreden, gedachten die vreemd of onwaar zijn. Zo kan je ervan overtuigd raken dat je niets meer waard bent. Een psychotische depressie wordt meestal tot de zwaardere vormen van depressie gerekend.

Chronische depressie

Mensen die ooit een depressie hebben gehad, houden soms restverschijnselen over, zoals vermoeidheid en weinig energie, slecht slapen en lichte neerslachtige gevoelens. Maar een depressie kan ook chronisch – langdurig – worden. We spreken van een chronische depressie wanneer de verschijnselen langer dan twee jaar duren en de klachten ernstig zijn. Periodes met zware klachten worden soms afgewisseld met periodes waarin het beter gaat. Van de mensen die aan een depressie lijden wordt het bij 15 tot 20% chronisch.

Dysthyme stoornis

Een lichtere vorm van een chronische depressie is de dysthyme stoornis of dysthymie. Het diagnostisch handboek voor psychiaters (DSM-5) noemt zowel dysthymie als de chronische depressie een persisterende depressieve stoornis. Persisterend, omdat beide soorten minstens twee jaar duren. Bij een dysthyme stoornis kan degene die er aan lijdt, redelijk functioneren in het dagelijkse leven. De klachten zijn meestal niet al te ernstig en lang niet alle symptomen van depressie zijn van toepassing. Wel brengt deze aandoening vaak langdurige somberheid met zich mee, die vrijwel de hele dag voelbaar is. Het kan ook zijn dat de klachten er even een poosje niet zijn, maar dat duurt nooit lang. Terwijl 5% van de mensen jaarlijks aan een depressie lijdt, heeft ongeveer 1% een dysthyme stoornis.

Seizoensgebonden depressie

Er zijn mensen die zich steevast in een bepaalde periode van het jaar neerslachtig voelen. Meestal is dat in de herfst of de winter maar het kan ook in andere jaargetijden zijn (ernstige voorjaarsmoeheid). Afgezien van de somberheid die in zo’n periode toeslaat, slapen of eten deze mensen vaak veel en voelen zij zich erg moe. Omdat de symptomen deels in de tegenovergestelde richting gaan – zoals veel eten en slapen in plaats van weinig, gewichtstoename i.p.v mager worden – noemt men dit wel een ‘atypische’ depressie. Vooral meisjes en vrouwen hebben een grote gevoeligheid voor een seizoensgebonden depressie. Behandeling kan helpen, o.a. met lichttherapie.

Postpartum depressie (na de bevalling)

Iedere vrouw heeft na de bevalling wel eens huilbuien of voelt zich extra kwetsbaar. ‘De hormonen spelen op’, hoor je dan zeggen. Maar als de neerslachtigheid hardnekkig is en lang aanhoudt, kan er sprake zijn van een postpartum depressie. (Lees ook over Suzanne: “Moedergevoel maakt plaats voor postnatale depressie”.) Vroeger werd dit een ‘postnatale depressie’ genoemd. Die term kan tot misverstanden leiden. Postnataal betekent letterlijk ‘na de geboorte’, terwijl niet de baby depressief is maar de moeder. Daarom spreekt men tegenwoordig van postpartum depressie, wat letterlijk ‘na de bevalling’ betekent. De gevoelens van somberheid treden meestal enkele weken na de bevalling op en uiterlijk binnen vier maanden. Maar soms kan het je al overvallen tijdens de zwangerschap, of na een miskraam of abortus. Vrouwen die dit treft zijn niet zo maar angstig, moe of verdrietig. Zij voelen zich extreem prikkelbaar en neerslachtig. Soms zijn er psychotische of manische symptomen. Het is belangrijk deze vorm van depressie serieus te nemen, want dan is het goed te behandelen. Via de site van het Fonds Psychische gezondheid is een informatiebrochure beschikbaar over de postpartum depressie.

Bipolaire of manisch-depressieve stoornis

Leven in uitersten, met daar tussenin rustige periodes: dat is kenmerkend voor deze aandoening. Depressieve stemmingen en extreem opgewekte, manische stemmingen wisselen elkaar af. Op een periode met intense gevoelens van somberheid kan een extreem uitbundige fase volgen. In zo’n manische fase voel je je abnormaal vrolijk, daadkrachtig en overmoedig, maar ook prikkelbaar en licht ontvlambaar. Tussen de verschillende fases in, zijn er relatief rustige periodes. De symptomen van een bipolaire stoornis zijn dus tegenstrijdig: naast somberheid ook een uitgelaten stemming, druk gedrag, prikkelbaarheid, verhoogde spraakzaamheid en een opgeblazen gevoel van eigenwaarde.
De klachten van een bipolaire stoornis kunnen afnemen of verdwijnen bij een goede behandeling. Medicijnen spelen daarbij een essentiële rol. Het is belangrijk om de manische of depressieve fases in een vroeg stadium te herkennen. De Vereniging voor Manisch Depressieven en Betrokkenen beschikt over nuttige informatie (www.vmdb.nl).

(Bron: Depressievereniging.nl)




Taboeiend vraagt aandacht voor psychische klachten in de klas

Bijna één op de twee Nederlanders krijgt in zijn of haar leven te maken met psychische problemen. Bijvoorbeeld een depressie, een fobie, een trauma, een eetprobleem. In het voortgezet onderwijs heeft zelfs 1 op de 5 jongeren angst- en stemmingsproblemen. Toch praten veel mensen niet over deze psychische problemen.

Mensen schamen zich ervoor of zijn bang dat ze niet begrepen worden. Om het bespreekbaar te maken heeft staatssecretaris Paul Blokhuis namens het ministerie van Volksgezondheid het project Taboeiend van stichting Durf Te Vragen mede mogelijk gemaakt. Dit meldt Rijksoverheid.

De interactieve experience is voor eerste en tweede klassen van het voortgezet onderwijs. Door middel van diverse games en video’s leren ze meer over psychische problemen waardoor zij eerder klachten herkennen en hulp kunnen zoeken bij psychische problemen. De experience is ontwikkeld in samenwerking met de instelling Vincent van Gogh voor Geestelijke Gezondheid en met vele experts en jongeren zelf.

(Bron en meer informatie Nationale Zorggids)




Mindfulness-based compassievol leven helpt bij terugkerende depressie

Depressie is een veelvoorkomende psychiatrische stoornis in Nederland, waar ongeveer een vijfde van de volwassenen mee te maken krijgt. Voor de behandeling van depressie zijn verschillende opties beschikbaar, zoals antidepressiva en therapie – of een combinatie van deze mogelijkheden. Rhoda Schuling deed een klinische studie naar de effectiviteit van Mindfulness-based Compassievol Leven (MBCL) bij terugkerende depressieve klachten, en promoveerde hier op 27 januari op.

Foto door Mikhail Nilov via Pexels

MBCL is gebaseerd op zelfcompassie: het vermogen om mild te zijn tegenover wat je ervaart, terwijl de eerste reflex van mensen met depressie vaak is om heel hard en zelfkritisch te zijn. Als training is het ontwikkeld als een tweede behandeling van depressie na Mindfulness-based Cognitieve Therapie, dat als terugvalpreventieprogramma is ontwikkeld. Het gaat onder meer in op sluimerende klachten die achterblijven na het verdwijnen van depressie, zodat de kans op terugval verminderd wordt.

Als eerste onderdeel van haar promotie bij het Radboud Centrum voor Mindfulness onderzocht Rhoda Schuling samen met de bedenkers van MBCL wat de effecten op patiënten precies zijn, en hoe de training verbeterd kan worden. Met deze verfijnde versie van MBCL deed zij vervolgens een gerandomiseerde klinische studie om de effectiviteit ervan te meten bij mensen met terugkerende, depressieve klachten. De helft van de deelnemers kreeg MBCL bovenop de normale zorg, en de andere helft alleen de normale zorg (na een wachtperiode konden zij de training alsnog volgen).

De twee groepen lieten direct na de training een verschil zien in depressieve klachten, die werden gemeten aan de hand van vragenlijsten. De MBCL-training zorgde voor een vermindering van de depressieve klachten en piekeren, en een toename in mindfulness en compassie. Vooral de kwaliteit van leven nam sterk toe. “Zelfs voor degenen die toch weer depressief werden had het nut,” zegt Rhoda Schuling. “Eén patiënt die veel kenmerken van depressie vertoonde, zei dat ze nog steeds depressief was, maar het na de training minder erg vond; oftewel, ze veroordeelde zichzelf minder hard voor het hebben van depressieve klachten. Dat is eigenlijk precies wat zelfcompassie zou moeten doen.”

(Bron en volledig artikel GGZ Nieuws)




Een derde van de beroepsbevolking worstelt met gezondheid, wat doen we daaraan?

Diabetes, hart- en vaatziekten, overgewicht – een derde van de Nederlandse beroepsbevolking heeft een chronische aandoening. Een aangepaste leefstijl met gezondere voeding en meer beweging kan helpen. Maar hoe houd je bijvoorbeeld een dieet vol tijdens zware ploegendiensten? TNO, samen met een grote groep experts, roept op om aangepaste leefstijlprogramma’s beschikbaar te maken voor werk. 

Een groot deel van de Nederlandse werkenden heeft te maken met een chronische ziekte: op dit moment kampt 3,1 procent van de werknemers met hart- en vaatziekten, 2 procent heeft diabetes, 3,8 procent heeft een maag- of darmstoornis en 4,5 procent heeft een psychische aandoening. Leefstijl speelt deels een rol bij het ontstaan én de behandeling van deze en andere chronische aandoeningen, zoals obesitas, verschillende typen kanker, gewrichtsaandoeningen en bepaalde psychische aandoeningen als chronische stress en depressie.

Alles bij elkaar is de schatting dat 8,5 miljoen Nederlanders een langdurige ziekte heeft. En dat worden er alleen maar meer, vertelt Noortje Wiezer, principal consultant Gezond Leven bij TNO. ,,Dat komt omdat we bijvoorbeeld diabetes op steeds jongere leeftijd ontwikkelen. Tegelijkertijd leven mensen langer en werken ze dus ook langer.’’

Mensen met een chronische aandoening zijn minder vaak aan het werk dan mensen zonder chronische aandoening. Ook kan een chronische ziekte het moeilijker maken om een werkritme vol te houden en tegelijkertijd de ziekte onder controle te houden.  Dit leidt tot meer verzuim, meer bezoek aan de huisarts, minder baankansen en hogere zorgkosten.

Wiezer: ,,Verlies van werk of je werk niet goed kunnen doen leidt ook tot persoonlijk leed, tot verlies van kwaliteit van leven. De belangrijkste reden om dit soort programma’s aan te bieden is dan ook daarop gericht. Maar ook voor werkgevers is dit een groeiend probleem, omdat ze waardevolle arbeidskrachten zo lang mogelijk in willen zetten en er nu al een tekort is in veel sectoren.’’

Het goede nieuws: onderzoek toont aan dat een andere leefstijl een positief effect kan hebben. Wiezer: ,,Gezond eten, meer bewegen, gezond leven kan een grote invloed hebben op iemand met een chronische ziekte.’’ Zelfs zoveel dat iemand bijvoorbeeld minder of helemaal niet meer ziek is. Ook zijn medicijnen of operaties effectiever en in sommige gevallen zelfs niet meer nodig. ,,Er zijn al verschillende programma’s waarvoor steeds meer wetenschappelijk bewijs komt dat ze werken. Deze willen we aanpassen aan het werk van mensen, daar brengen we namelijk het grootste deel van onze dag door.’’

(Bron en volledig artikel AD)




Schade aan kleine bloedvaten leidt tot depressie

Er is een verband tussen schade aan de kleine bloedvaten (microcirculatie) en symptomen van depressie, zoals een sombere stemming, slapeloosheid en verlies van interesse en plezier. Dat blijkt uit onderzoek aan het Maastricht UMC+. De bevindingen van de Maastrichtse onderzoekers zijn onlangs gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift Hypertension.

Afbeelding: Hartstichting

Dat er een relatie is tussen schade aan de microcirculatie en symptomen van depressie, is al eerder onderzocht, op basis van dwarsdoorsnede-onderzoek. Daarbij wordt ieder individu binnen de onderzoeksgroep eenmaal en op hetzelfde tijdstip geobserveerd of gemeten. Het is echter voor het eerst dat deze relatie is vastgesteld door middel van een zogenoemde longitudinale studie, waarbij deelnemers aan een onderzoek over een lagere termijn worden gevolgd.

De Maastrichtse onderzoekers volgden gedurende vier jaar bijna drieduizend mensen tussen de 40 en 75 jaar die aan het begin van de studie geen tot weinig symptomen hadden van depressie. Bij hen werd de functie van de kleine bloedvaten in kaart gebracht: in de huid, in het oog (meer precies in het netvlies) en met biomarkers uit het bloed. Die metingen zijn bijzonder. Schade aan de grote vaten is relatief gemakkelijk vast te stellen, maar het in beeld brengen van de functie van de haarvaten is veel lastiger. Het vergt veel training en ervaring van de onderzoeker, is arbeidsintensief, tijdrovend, kostbaar en er is geavanceerde apparatuur nodig.

(Bron en volledig artikel GGZ Nieuws)




Webserie: Depressie

Webserie Ziektes & Aandoeningen

Dit is een versie van de video ‘Black dog’ met Nederlandse ondertitels. De ‘black dog’ is een bekende metafoor voor depressie.

* Dit is een video in onze Webserie Ziektes & Aandoeningen. Met enige regelmaat zullen we hier video’s delen waarin een ziekte of aandoening wordt uitgelegd of op een andere manier besproken Wil je ontdekken wat we al eerder hebben geplaatst? Zoek dan op Webserie, in het zoekveld op deze pagina of bij de categorieën.




Extra druk op psychische zorg door corona: meer stress en depressie

(Bron: RTL Nieuws)
Mensen met psychische klachten hebben het zwaar. Vanwege de coronacrisis vinden gesprekken met therapeuten alleen nog telefonisch plaats en sommige behandelingen zijn zelfs helemaal stopgezet. “Juist face to face-contact is zó belangrijk”, vertelt anorexiapatiënte Suzanne (31).

Illustratie: Knack

Ze is elf jaar in behandeling voor haar eetstoornis, waarvan de laatste vier jaar bij Human Concern. De stichting waarschuwt nu dat veel cliënten extra geconfronteerd worden met stress, depressiviteit, angst en een gebrek aan structuur. Dit geldt overigens niet alleen voor mensen met een eetstoornis, maar ook voor mensen met andere psychische klachten of een verslaving.
Suzanne weet er alles van. Sinds enkele weken spreekt ze haar therapeut alleen nog via een videogesprek. Ook haar groepstherapie vindt op deze manier plaats. Hoewel ze aan het eind van de behandeling voor haar eetstoornis is, is het ook voor haar een uitdaging.

“Door de stress krijg ik meer last van oude eetstoornisgedachten, bijvoorbeeld de drang om te bewegen”, vertelt ze tegen RTL Nieuws. “Ik ben gelukkig zo ver in mijn herstel dat ik dit opmerk en er iets gezonds tegenover kan zetten. Maar vroeger zou ik hier heel anders op hebben gereageerd.”

Lees hier het hele artikel!

Voel jij je somber, leeg en eenzaam? Wellicht zijn dit symptomen van een depressie. Kijk op 113.nl/depressie voor informatie en hulp bij depressie.