Mensen met post-covid en ME/CVS hebben vaak te maken met ernstige vermoeidheid, spierklachten en een sterk verminderd uithoudingsvermogen. Deze klachten kunnen niet simpelweg worden verklaard door een slechte conditie of langdurige inactiviteit. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van de Vrije Universiteit Amsterdam en Amsterdam UMC.
De spieren van patiënten met post-covid en ME/CVS blijken op verschillende punten anders te functioneren dan die van gezonde mensen die lange tijd nauwelijks hebben bewogen. De onderzoeksresultaten zijn gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Nature Communications.
Meer aan de hand dan conditieverlies
Voor het onderzoek werden mensen met post-covid en ME/CVS vergeleken met gezonde proefpersonen die zestig dagen strikte bedrust hadden gehouden. In alle groepen was het uithoudingsvermogen afgenomen. De veranderingen die onderzoekers in de spieren aantroffen, verschilden echter duidelijk.
Bij de gezonde deelnemers leidde de lange periode van bedrust tot duidelijke spierafbraak. Bij mensen met post-covid en ME/CVS werd deze algemene afname van spiermassa niet gezien. In hun spieren werden andere afwijkingen gevonden.
Volgens bewegingswetenschapper en mede-hoofdonderzoeker Rob Wüst laat dit zien dat het te eenvoudig is om de klachten uitsluitend toe te schrijven aan inactiviteit.
“Patiënten krijgen vaak te horen dat ze vooral uit conditie zijn”, aldus Wüst. “Onze resultaten laten zien dat dit beeld te simpel is.”
Spiervezels raken sneller vermoeid
Zowel mensen met post-covid als mensen met ME/CVS hadden minder langzame spiervezels dan de gezonde controlegroep. Deze spiervezels zijn juist belangrijk voor langdurige inspanning en uithoudingsvermogen.
Tegelijkertijd hadden de patiënten relatief meer snelle spiervezels. Deze vezels kunnen veel kracht leveren, maar raken ook sneller vermoeid. Deze andere verdeling van spiervezels kan mede verklaren waarom alledaagse activiteiten zoveel energie kunnen kosten.
Energieproductie in spieren verstoord
Ook de energievoorziening in de spieren bleek verstoord. De mitochondriën, vaak omschreven als de energiefabriekjes van onze cellen, functioneerden minder goed bij mensen met post-covid en ME/CVS.
Bij deelnemers met ME/CVS vonden de onderzoekers bovendien minder haarvaatjes in het spierweefsel. Haarvaatjes vervoeren zuurstof en voedingsstoffen naar de spieren. Een kleiner aantal kan ervoor zorgen dat tijdens inspanning minder zuurstof beschikbaar is.
De studie wijst daarmee op biologische veranderingen in onder meer de spiervezels, energieproductie en zuurstofvoorziening.
Gevolgen voor behandeling en revalidatie
De onderzoekers benadrukken dat deze bevindingen belangrijk zijn voor de behandeling van post-covid en ME/CVS. Patiënten zouden niet benaderd moeten worden alsof zij alleen hun conditie opnieuw moeten opbouwen.
Algemene trainingsprogramma’s die zijn ontwikkeld voor mensen met gewoon conditieverlies sluiten mogelijk onvoldoende aan bij de afwijkingen die bij deze patiëntengroepen worden gevonden.
Dat is vooral belangrijk voor patiënten met post-exertionele malaise, vaak afgekort als PEM. Hierbij nemen klachten na lichamelijke of mentale inspanning sterk toe. Deze terugval kan direct ontstaan, maar ook pas uren of een dag later optreden en vervolgens langere tijd aanhouden.
Toekomstige diagnostiek en revalidatie moeten volgens de onderzoekers daarom beter rekening houden met de biologische veranderingen in de spieren en met de persoonlijke belastbaarheid van patiënten.
Het onderzoek werd uitgevoerd door de Vrije Universiteit Amsterdam en Amsterdam UMC, samen met internationale onderzoekspartners.
