Lang wachten op een operatie: bij helft ziekenhuizen wachttijd langer dan zeven weken

Patiënten die een operatie nodig hebben, moeten in Nederland regelmatig langer wachten dan de afgesproken norm van zeven weken. Vooral bij knie-, heup- en herniaoperaties lopen de wachttijden flink uiteen. Toch weten veel patiënten niet dat zij bij een ander ziekenhuis of een zelfstandige kliniek mogelijk veel sneller geholpen kunnen worden.

Grote verschillen tussen ziekenhuizen

Uit een overzicht van WachttijdZorg.nl, gebaseerd op wachttijden die ziekenhuizen en klinieken doorgeven aan de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa), blijkt dat bij ongeveer de helft van de zorginstellingen de wachttijd voor bepaalde veelvoorkomende operaties langer is dan de zogenoemde treeknorm.

Deze norm bedraagt zeven weken, oftewel 49 dagen, en geeft aan wat als maximaal aanvaardbare wachttijd voor een behandeling wordt beschouwd.

Voor een nieuwe knie bedraagt de gebruikelijke wachttijd ongeveer 50 dagen. Dat is slechts één dag boven de norm, maar achter dit gemiddelde gaan enorme verschillen schuil.

Bij sommige ziekenhuizen kunnen patiënten al binnen enkele weken worden geopereerd. Bij andere instellingen kan de wachttijd oplopen tot meer dan acht maanden.

Lang wachten kan gezondheidsklachten verergeren

Een lange wachttijd is niet alleen frustrerend. Voor mensen die dagelijks pijn ervaren of beperkt zijn in hun bewegingsvrijheid, kan maandenlang wachten grote gevolgen hebben.

Wie bijvoorbeeld een nieuwe knie of heup nodig heeft, kan door pijn steeds minder gaan bewegen. Daardoor kunnen spierkracht, conditie en zelfstandigheid achteruitgaan. Ook dagelijkse bezigheden, zoals boodschappen doen, traplopen of werken, kunnen steeds moeilijker worden.

Volgens anesthesioloog Jan Timmerman, medisch adviseur van WachttijdZorg, kan een kortere wachttijd bij een andere zorginstelling daarom veel verschil maken. Daarbij blijft het belangrijk dat de kwaliteit van de behandeling gewaarborgd is.

Ook bij liesbreukoperaties lange wachttijden

Niet alleen bij orthopedische ingrepen zijn de verschillen groot. Ook patiënten die een liesbreukoperatie nodig hebben, krijgen regelmatig te maken met lange wachttijden.

Bij ruim vier op de tien ziekenhuizen en klinieken duurt het langer dan de afgesproken zeven weken voordat patiënten geholpen kunnen worden.

Tegelijkertijd blijkt dat bijna één op de vijf zorginstellingen een liesbreukoperatie binnen twee weken kan uitvoeren.

Dat verschil laat zien hoe belangrijk het kan zijn om niet automatisch te kiezen voor het ziekenhuis waar iemand als eerste naartoe is verwezen.

Patiënten mogen zelf een ziekenhuis kiezen

Veel mensen denken dat zij verplicht zijn om zich te laten behandelen in het ziekenhuis waar hun huisarts hen naartoe heeft verwezen. Dat is niet het geval.

In Nederland hebben patiënten in beginsel vrije zorgkeuze. Dat betekent dat zij ook voor een ander ziekenhuis of een zelfstandige behandelkliniek kunnen kiezen.

Wel is het verstandig vooraf te controleren of de behandeling door de zorgverzekeraar wordt vergoed. Bij een zorgverlener zonder contract kan de vergoeding namelijk lager uitvallen.

Ook kan een nieuwe of aangepaste verwijzing nodig zijn.

Wat kun je doen als je lang moet wachten?

Wie te maken krijgt met een lange wachttijd, hoeft niet altijd af te wachten. Er zijn verschillende mogelijkheden om te onderzoeken of een behandeling eerder kan plaatsvinden.

  • Vergelijk wachttijden. Via WachttijdZorg.nl kun je bekijken hoe lang de wachttijden bij verschillende ziekenhuizen en klinieken zijn.

  • Overleg met je huisarts of specialist. Vraag of een verwijzing naar een andere zorginstelling mogelijk en medisch verantwoord is.

  • Neem contact op met je zorgverzekeraar. Via wachtlijstbemiddeling kan de verzekeraar helpen zoeken naar een zorgaanbieder waar je eerder terechtkunt.

  • Controleer de vergoeding. Kijk vooraf of de gekozen zorginstelling een contract heeft met je verzekeraar en welke kosten eventueel voor eigen rekening komen.

Een kortere wachttijd is overigens niet altijd gegarandeerd. De mogelijkheden hangen onder andere af van de soort operatie, de medische situatie en de beschikbare capaciteit.

Meer inzicht in wachttijden

Volgens Julian Timmerman, oprichter van WachttijdZorg, gaan veel patiënten ervan uit dat de wachttijd die hun eigen ziekenhuis noemt overal ongeveer hetzelfde is.

De praktijk laat echter iets anders zien. Wachttijden kunnen zelfs tussen ziekenhuizen in dezelfde regio sterk verschillen.

WachttijdZorg verzamelt daarom openbaar beschikbare wachttijdgegevens en maakt deze per behandeling inzichtelijk. Patiënten kunnen de informatie kosteloos raadplegen. Via het platform kunnen zij ook een aanvraag indienen bij aangesloten zelfstandige klinieken.

Niet onnodig blijven wachten

Voor mensen met een chronische aandoening, aanhoudende pijn of ernstige bewegingsbeperkingen kan een lange wachttijd extra zwaar zijn. Een operatie betekent voor hen vaak de mogelijkheid om weer zelfstandiger te functioneren en dagelijkse activiteiten op te pakken.

Het is daarom belangrijk dat patiënten weten welke mogelijkheden zij hebben.

Wie langer dan zeven weken op een operatie moet wachten, doet er verstandig aan om de wachttijden bij andere zorginstellingen te vergelijken en de mogelijkheden voor wachtlijstbemiddeling te bespreken.

Bron: WachttijdZorg, 17 november 2026. Gebaseerd op bij de NZa aangeleverde wachttijdgegevens.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *