Zware pijnstillers die normaal alleen op recept verkrijgbaar zijn, blijken op grote schaal terecht te komen op de zwarte markt. Via sociale media zoals Telegram en WhatsApp zijn middelen als oxycodon eenvoudig te bestellen. Dat blijkt uit onderzoek van het tv-programma Zembla. Ook de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) bevestigt dat een aanzienlijk deel van de illegaal verhandelde opiaten afkomstig is uit de reguliere farmaceutische keten.
Volgens de inspectie is dat zorgwekkend, omdat het gebruik van zware opiaten zonder begeleiding van een arts of apotheker ernstige risico’s met zich meebrengt. Opiaten zijn sterk verslavend en kunnen bij verkeerd gebruik leiden tot een overdosis.
Echte medicatie uit apotheken
Om de handel te onderzoeken deed Zembla undercover aankopen bij vijf verschillende dealers die actief waren via Telegramgroepen en WhatsApp. Daarbij werden onder meer doosjes en losse strips oxycodon gekocht.
Uit onderzoek van het RIVM blijkt dat de aangekochte middelen daadwerkelijk echte medicatie waren. De werkzame stoffen weken volgens het instituut niet af van de medicijnen die normaal via de apotheek verkrijgbaar zijn.
Daarmee laat het onderzoek zien dat het niet alleen gaat om namaakmedicijnen of designerdrugs, maar ook om echte geneesmiddelen die uit de reguliere zorgketen verdwijnen.
Kwetsbaarheden in de medicijnketen
Tijdens het onderzoek stuitte Zembla op verschillende zwakke plekken in de distributie van medicijnen. Dealers verklaarden dat medicatie soms afkomstig is uit Nederlandse apotheken en wordt meegenomen door corrupte medewerkers.
Sommige verpakkingen waren nog volledig verzegeld en voorzien van unieke QR-codes. Een dealer vertelde daarnaast dat hij oxycodon uit afvalstromen van apotheken kreeg aangeleverd. Volgens hem ging het om tientallen doosjes per week.
De IGJ onderzoekt inmiddels kwetsbaarheden binnen de legale medicijnketen. Het is volgens de inspectie op dit moment technisch lastig om precies te achterhalen waar medicijnen uit de keten verdwijnen.
Diefstal van opiaten in ziekenhuis
Ook ziekenhuizen blijken kwetsbaar. Zembla ontdekte dat een anesthesiemedewerker van het HagaZiekenhuis vorig jaar grote hoeveelheden morfine en het zeer sterke opiaat sufentanil uit medicijnkluizen zou hebben weggenomen.
Volgens bronnen binnen het ziekenhuis zou dat langere tijd hebben kunnen gebeuren. Het ziekenhuis spreekt zelf van een periode van meer dan een jaar. Aanvankelijk werd er geen aangifte gedaan bij de politie en werd de IGJ niet direct geïnformeerd.
Deskundigen noemen dat problematisch. Criminoloog Henk Ferwerda stelt dat bij diefstal van medicijnen altijd aangifte gedaan zou moeten worden. Ook oud-IGJ-inspecteur Hanneke Later-Nijland benadrukt dat goed onderzocht moet worden hoe medicatie kon verdwijnen, om te voorkomen dat middelen in het illegale circuit terechtkomen.
Na aanvullende vragen van Zembla heeft het HagaZiekenhuis aangegeven alsnog aangifte te doen.
Meer dan 100.000 mensen gebruiken opiaten zonder recept
Hoe groot de illegale handel precies is, blijft onduidelijk. Volgens schattingen van het Trimbos-instituut gebruiken jaarlijks ruim 100.000 Nederlanders zware opiaten zonder recept.
De inspectie ziet daarnaast dat de handel zich steeds vaker verplaatst van websites naar sociale media. Daarom wil de IGJ meer mogelijkheden krijgen om zelf undercover proefaankopen te doen met een fictieve identiteit.
De toezichthouder onderzoekt momenteel hoe de beveiliging van de legale medicijnketen verbeterd kan worden. Wanneer dat onderzoek wordt afgerond, is nog niet bekend.
(Bron: Zembla)
